Que thử hai vạch, niềm vui vừa tới thì câu hỏi cũng tới theo: "Bao giờ mình đi siêu âm? Đi mấy lần là đủ?" Đi quá sớm thì có khi chưa thấy gì, mẹ về nhà lo cả tuần. Bận việc mà lỡ hẹn thì có những mốc chỉ làm được trong một khoảng tuần ngắn, qua rồi là không làm bù được.
Bài này tóm lại các mốc siêu âm mà mẹ bầu nên biết, mỗi mốc bác sĩ xem gì, và vì sao đi đúng lúc lại quan trọng như vậy.
Lưu ý: Đây là lịch chung cho thai phát triển bình thường. Mỗi mẹ có thể được bác sĩ hẹn khác đi tùy sức khỏe, tiền sử và kết quả các lần trước. Lịch hẹn của bác sĩ khám cho mình luôn là lịch đúng nhất.
Tóm tắt nhanh
- 1Khoảng 6–8 tuần (sau khi chậm kinh, thử que hai vạch)Thai đã vào tử cung chưa, có tim thai chưa, mấy thai, tính tuổi thai và ngày dự sinh
- 211 tuần đến 13 tuần 6 ngàyĐo độ mờ da gáy, kết hợp xét nghiệm máu để sàng lọc dị tật sớm
- 320–24 tuầnSiêu âm hình thái: xem kỹ các cơ quan của bé
- 424–28 tuầnKhông phải siêu âm, mà là xét nghiệm tiểu đường thai kỳ — mốc hay bị quên
- 530–32 tuầnCân nặng của bé, nước ối, bánh rau, ngôi thai
- 6Từ khoảng 35–36 tuần đến khi sinhTheo dõi sát, kết hợp monitor tim thai, chuẩn bị sinh
Mốc 1 — Lần siêu âm đầu tiên (khoảng 6–8 tuần)
Lần này trả lời những câu quan trọng nhất của đầu thai kỳ:
- Thai đã nằm trong buồng tử cung chưa. Đây là lý do chính của lần siêu âm đầu, để loại trừ thai ngoài tử cung, một tình trạng có thể nguy hiểm.
- Đã có tim thai chưa, có mấy thai.
- Tuổi thai và ngày dự sinh.
Đi quá sớm (vừa chậm kinh vài ngày) thì nhiều khi chưa thấy túi thai, mẹ phải quay lại lần nữa và lo lắng không cần thiết. Nếu không có dấu hiệu bất thường, mẹ có thể đợi đến khoảng tuần 6–8.
Nhưng đừng đợi nếu có một trong các dấu hiệu sau: ra máu âm đạo, đau bụng nhiều (nhất là đau lệch một bên), choáng váng, ngất. Khi đó mẹ cần đi khám ngay.
Một nguyên tắc ở phòng khám chúng tôi: lấy lần siêu âm đầu làm mốc
Ngày dự sinh bác sĩ kết luận ở lần siêu âm đầu tiên của thai kỳ được Phòng khám sản phụ khoa 36 giữ làm mốc chuẩn và ghi trên mọi phiếu siêu âm sau đó.
Vì sao? Càng về cuối thai kỳ, các bé lớn nhanh chậm khác nhau. Nếu mỗi lần lại tính tuổi thai theo kích thước bé, ngày dự sinh sẽ "chạy" lên xuống, và bác sĩ khó nhận ra bé đang lớn chậm hay lớn quá nhanh. Giữ một mốc cố định từ đầu giúp bác sĩ so sánh đúng sự phát triển của bé qua từng lần khám.
Mẹo nhỏ: mẹ hãy giữ cẩn thận tờ kết quả siêu âm lần đầu, và mang theo mỗi lần đi khám, kể cả khi khám ở nơi khác.
Mốc 2 — 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày: mốc không được lỡ
Đây là mốc mà lỡ rồi thì không làm bù được.
Trong khoảng thời gian này, bác sĩ đo độ mờ da gáy, tức lớp dịch mỏng sau gáy bé. Kết hợp với xét nghiệm máu của mẹ (thường gọi là Double test), kết quả giúp ước tính nguy cơ một số bất thường nhiễm sắc thể, như hội chứng Down. Hiệp hội Siêu âm Sản Phụ khoa Quốc tế (ISUOG) cũng khuyến nghị lần siêu âm quý 1 trong khoảng tuần 11 đến tuần 14.
Mẹ nên biết hai điều để khỏi hoang mang:
- Đây là sàng lọc, không phải chẩn đoán. Kết quả "nguy cơ cao" không có nghĩa là con chắc chắn bị bệnh. Nó chỉ cho biết mẹ cần bác sĩ tư vấn thêm, có thể làm thêm xét nghiệm khác để có câu trả lời chính xác hơn.
- Ngoài Double test còn có các xét nghiệm sàng lọc khác (như NIPT, xét nghiệm ADN thai từ máu mẹ). Làm loại nào, khi nào, bác sĩ sẽ tư vấn theo từng mẹ.
Mốc 3 — 20 đến 24 tuần: siêu âm hình thái
Lúc này bé đã đủ lớn để bác sĩ xem từng cơ quan: não, mặt và môi, tim, cột sống, dạ dày, thận, tay chân. Bác sĩ cũng xem bánh rau và nước ối.
Lần siêu âm này cần thời gian và sự kỹ lưỡng. Ở phòng khám, các bác sĩ siêu âm dành thời gian siêu âm hình thái kỹ cho từng mẹ. Phòng khám có máy siêu âm 4D và 5D.
Mẹ hay hỏi: "Siêu âm 4D, 5D có hại cho con không?" Siêu âm dùng sóng âm, không dùng tia X. Siêu âm chẩn đoán đúng chỉ định, do bác sĩ thực hiện, được xem là an toàn cho mẹ và bé. 4D, 5D là cách máy dựng hình rõ hơn từ cùng loại sóng âm đó. Điều quan trọng là siêu âm vì lý do y khoa, theo lịch bác sĩ hẹn.
Siêu âm không thấy được tất cả. Có những bất thường chỉ xuất hiện muộn hơn, có những bất thường rất nhỏ khó thấy dù máy tốt. Vì vậy các mốc sau vẫn cần thiết, kể cả khi lần hình thái bình thường.
Mốc 4 — 24 đến 28 tuần: xét nghiệm tiểu đường thai kỳ
Mốc này không phải siêu âm, nhưng rất hay bị quên nên chúng tôi đặt vào đây.
Tiểu đường thai kỳ thường không có triệu chứng. Cách duy nhất để biết là làm nghiệm pháp dung nạp đường: mẹ nhịn ăn sáng, lấy máu, uống nước đường, rồi lấy máu thêm theo giờ. Ở Phòng khám sản phụ khoa 36, xét nghiệm mất khoảng 2 tiếng, lấy máu 3 lần; mẹ nên đến sớm từ 7 giờ 30 sáng. Hướng dẫn chuẩn bị (ăn tối, nhịn sáng, lấy nước tiểu) phòng khám sẽ gửi khi mẹ đặt lịch.
Mốc 5 — 30 đến 32 tuần: bé lớn có đều không?
Ở mốc này bác sĩ chú ý:
- Ước lượng cân nặng của bé, so với tuổi thai (và đây là lúc mốc dự sinh từ lần đầu phát huy tác dụng).
- Lượng nước ối và vị trí, tình trạng bánh rau.
- Ngôi thai: bé quay đầu xuống chưa.
- Một số bất thường xuất hiện muộn.
Mốc 6 — Từ khoảng 35–36 tuần: theo dõi sát đến lúc sinh
Cuối thai kỳ, bé to dần, trong bụng chật hơn, nước ối và bánh rau thay đổi, những điều này có thể ảnh hưởng đến tim thai. Vì vậy ngoài siêu âm, bác sĩ thường cho làm monitor sản khoa: theo dõi tim thai và cơn co tử cung trong khoảng 15 phút.
Monitor giúp biết: có cơn co tử cung không, cơn đau bụng là do cơn co hay do tiêu hóa, và tim thai trong cơn co có ổn không. Phát hiện sớm bất thường giúp bác sĩ kịp xử trí, trong đó có quyết định cho sinh sớm khi cần.
Ở Phòng khám sản phụ khoa 36, monitor được làm kèm siêu âm từ khoảng tuần 30–32, nhất là từ tuần 35 đến 38 trở đi.
Những dấu hiệu cần đi khám ngay, không chờ đến lịch hẹn
- Ra máu âm đạo, dù ít.
- Đau bụng nhiều, đau từng cơn đều đặn trước 37 tuần.
- Ra nước âm đạo (nghi rỉ ối).
- Thai máy ít hơn hẳn mọi ngày hoặc không thấy máy.
- Đau đầu nhiều, nhìn mờ, phù mặt và tay tăng nhanh.
- Sốt, rét run.
Khi có các dấu hiệu này, mẹ gọi ngay cho phòng khám: 0373 216 441 để bác sĩ hướng dẫn cụ thể. Nếu ra máu nhiều, đau dữ dội hoặc choáng ngất, mẹ đến ngay bệnh viện gần nhất, đừng chờ.
Đi siêu âm cần chuẩn bị gì?
- Đặt lịch trước để khỏi chờ lâu.
- Mang sổ khám thai và các kết quả cũ, nhất là tờ siêu âm lần đầu.
- Ghi sẵn những điều muốn hỏi bác sĩ. Đừng ngại hỏi, đó là quyền của mẹ.
Siêu âm thai ở Phòng khám sản phụ khoa 36
Phòng khám thành lập năm 2014 tại Thái Nguyên, có máy siêu âm 4D và 5D, xét nghiệm lấy mẫu tại chỗ và Nhà thuốc 36 Phan Đình Phùng ngay trong phòng khám.
| Dịch vụ | Giá tham khảo |
|---|---|
| Siêu âm thai dưới 12 tuần | 200.000đ |
| Siêu âm thai từ 12 tuần trở lên | 250.000đ |
| Monitor sản khoa (tim thai + cơn co) | 100.000đ |
Giá tại thời điểm viết bài, có thể thay đổi. Mẹ gọi hotline để được báo giá mới nhất.
- Địa chỉ: Số 36 phố Nhị Quý, tổ 26, phường Phan Đình Phùng, Thái Nguyên
- Giờ khám: Thứ 2 – Thứ 6: 17:00 – 20:00 · Thứ 7, Chủ nhật: 7:30 – 11:30 và 14:00 – 18:00
- Hotline / Zalo: 0373 216 441
- Đặt lịch: đặt lịch khám trực tuyến
Câu hỏi thường gặp
Siêu âm nhiều lần có hại cho thai không?
Siêu âm chẩn đoán đúng chỉ định được xem là an toàn. Mẹ không nên tự đi siêu âm dày đặc không có lý do, nhưng cũng đừng vì sợ mà bỏ các mốc bác sĩ hẹn.
Lỡ mất mốc 11–13 tuần 6 ngày thì sao?
Không đo được độ mờ da gáy nữa, nhưng vẫn còn các cách sàng lọc khác ở thời điểm muộn hơn. Mẹ hãy đến khám sớm nhất có thể để bác sĩ tư vấn cách phù hợp.
Siêu âm hình thái bình thường thì có cần đi tiếp không?
Có. Một số bất thường chỉ xuất hiện ở cuối thai kỳ, và bác sĩ cần theo dõi cân nặng, nước ối, bánh rau, ngôi thai.
Tôi có thể biết giới tính bé khi siêu âm không?
Pháp luật Việt Nam cấm chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi. Các bác sĩ của phòng khám tập trung vào sức khỏe và sự phát triển của bé.
Bài viết mang tính thông tin tham khảo, không thay thế việc thăm khám. Lịch siêu âm, xét nghiệm và điều trị của mỗi mẹ do bác sĩ trực tiếp khám chỉ định.
Nguồn tham khảo: ISUOG — Hướng dẫn thực hành siêu âm thai quý 1 (cập nhật 2023) và siêu âm quý 2; quy trình khám thai tại Phòng khám sản phụ khoa 36.